راهنمای جامع استاندارد های تخصصی صفحه آرایی کتاب
استانداردهای مورد نیاز صفحه آرایی و موارد آموزشی مرتبط با آن در این مقاله همراه با استاندارد های مورد نیاز در انواع صفحه آرایی را مورد نقد و بررسی قرار میدهیم و به استاندارد های جامع و دقیق صفحه آرایی و طراحی کتاب میپردازیم.
آیا میدانستید هر کتاب که طراحی یا منتشر میشود در ایران باید با استاندارد های مشخصی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد هماهنگ باشد و در ضمن بایستی حتما با استانداردهایی که برای چاپ کتاب در چاپ خانه ها و مراحل چاپ کتاب انجام میشود کاملا هماهنگ و همسو باشد ؟ در این مقاله و راهنمایی جامع ما تمامی ضوابط فنی و تخصصی برای صفحه ارایی و چاپ کتاب از انواع محتوا و نوع فونت ها و اندازه های کتاب و همچنین اندازه های عنوان و تیترها گرفته تا فاصله گذاری خطوط، حاشیه بندی کتاب، ساختار فهرست های استاندارد و نحوه تنظیم باداشت های پاورقی و موارد مهم را بر اساس آخرین دستور العمل های رسمی بررسی میکنیم. این صفحه و مقاله تنها برای طراحان نیست: نویسندگان ، دانشجویان و ناشران هم میتوانند با خواندن آن از رد شدن کتابشان در مرحله بازبینی فنی جلوگیری کنند و زمان صدور مجوزات و آماده شدن کتابشان را جلو بیندازند. ما در آی پن آنلاین بر اساس سالها همکاری با ناشران معتبر و دانشگاهها این استانداردها را نه بصورت خشک و قانون محور، بلکه با مثالهای جامع و مفید و نمونه کارهای واقعی از پروژه های اجرا شده در اختیار شما عزیزان قرار میدهیم، تا یکبار برای همیشه بدانید << چه چیزهایی قابل قبول است>> و << چه چیزی حتی به چاپخانه هم نمیرسد>>
- در حال بارگذاری...
اصول چیدمان و گرید استاندارد صفحه آرایی
ایجاد گرید استاندارد صفحه آرایی، پایه‌ی نظم بصری در کتاب است. علاوه بر این، شبکه‌بندی دقیق، جایگاه متن و تصویر را به‌وضوح مشخص میکند. بنابراین، طراح باید فاصله‌ی ایمن از لبه‌ی کاغذ را حداقل ۱۵ میلی‌متر در نظر بگیرد. این ضوابط فنی صفحه آرایی، از بریدگی محتوا در مرحله‌ی صحافی جلوگیری میکند. در نتیجه، خوانایی اثر نهایی به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. در این مورد در بخش های دیگر همین صفحه توضیحات بیشتری داده شده است و یا میتوانید از لینک صفحه و مقاله اندازه و قطع های کتاب اطلاعات جامعی را بدست بیاورید.
ضوابط صفحه آرایی صفحات آغازین و شناسنامه
رعایت ضوابط صفحه آرایی در صفحات آغازین، هویت حقوقی اثر را تضمین میکند. بنابراین، صفحه‌ی عنوان و فهرست باید از فونت و فاصله‌ی خطی متمایز برخوردار باشند. علاوه بر این، اطلاعات شناسنامه‌ی کتاب باید در صفحه‌ی دوم یا سوم درج شود. این اصول استاندارد صفحه آرایی، از تداخل بصری با محتوای اصلی جلوگیری میکند. در نتیجه، ساختار ظاهری کتاب کاملاً حرفه‌ای به نظر می‌رسد. البته گاها دیده میشود که مکان و یا بارگزاری مواردی که برای دریافت مجوزات در صفحه آرایی یا چینش صفحات ابتدایی کتاب باید اعمال کنیم در برخی از کتابها توسط ناشرین یا مولفین بصورت سلیقه ای تغییر میکند. این موضوع باعث میشود در برخی جاها کتاب حرفه ای بنظر نرسد و یا مخاطب در دیدن بخش های حیاتی و مهمی که در کتاب بدنبال آن میگردد سردرگم باشد.
استاندارد فونت و فاصله خطوط در صفحه آرایی
انتخاب استاندارد فونت در صفحه آرایی، تأثیر مستقیمی بر خستگی چشم خواننده دارد. بنابراین، اندازه‌ی قلم متن بدنه معمولاً بین ۱۱ تا ۱۳ پوینت تنظیم میشود. علاوه بر این، فاصله‌ی خطوط (Leading) باید حداقل ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از اندازه‌ی فونت باشد. رعایت این ضوابط فنی صفحه آرایی، خوانایی متون فارسی را بهینه می‌سازد. در نتیجه، تجربه‌ی کاربری مطالعه به‌طور قابل‌توجهی ارتقا می‌یابد. این درست است که استانداردهایی وجود دارد برای خوانش بهتر مخاطب و معمولا یک نوع فونت را انتخاب میکنند.ولی با کمی دقت متوجه خواهید شد که در برخی از موارد بطور کلی فونت نوشتاری توسط مولف یا ناشر کلا تغییر میکند و این مورد هم دیده میشود که بصورت کلی تمامی این استانداردها برای صفحه آرایی برخی کتابها شکسته میشود.
استانداردهای فنی فهرست مطالب و ارجاعات
پیاده‌سازی استانداردهای فنی صفحه آرایی برای فهرست مطالب، نیازمند دقت در ترازبندی اعداد است. بنابراین، نقاط راهنما (Leader dots) باید به‌صورت یکنواخت تا شماره‌ی صفحه ادامه یابند. علاوه بر این، تیترهای اصلی و فرعی باید سلسله‌مراتب بصری مشخصی داشته باشند. این اصول استاندارد صفحه آرایی، دسترسی سریع خواننده را تضمین میکند. در نتیجه، ساختار کلی کتاب منسجم و حرفه‌ای باقی می‌ماند. بطور کلی وقتی فهرست تمام شد اگر کاربر بر روی یکی از فهرست ها کلیک کرد و کنترل را روی دکمه کیبورد نگه داشت باید به هما صفحه دقیقا ارجاع داده شود.
استاندارد رنگ و رزولوشن تصاویر برای چاپ
تنظیم استاندارد رنگ و رزولوشن تصاویر برای چاپ، از تغییر رنگ ناخواسته جلوگیری میکند. بنابراین، تمام فایل‌های تصویری باید با مد رنگی استاندارد برای هر نوع چاپ خانه و رزولوشن ۳۰۰ DPI ذخیره شوند. علاوه بر این، تصاویر باید در فضای امن صفحه قرار گیرند. رعایت این ضوابط فنی صفحه آرایی، کیفیت خروجی نهایی را تضمین میکند. در نتیجه، فایل شما کاملاً آماده‌ی ارسال به چاپخانه خواهد بود. این مورد باید با دقت و وسواس خوبی اعمل شود تا مشکلی برای چاپ کتاب پیش نیاید و دقیقا مطابق با استانداردهای مرتبط با تصویر یا عکس آن را کاملا بهین هبرای خروجی آماده کنیم. به همین دلیل اکثر کتابهای عکس دارد صددرصد نیاز به ادیت عکس هم دارند و باید دقت کنید.
استاندارد شماره صفحات و پا صفحه در کتاب
شماره گذاری صفحات کتاب و مجلات بخش مهمی از ساختار اصلی و داخلی کتاب و مجلات بشمار میآید که رابطه بسیار مستقیمی با فهرست گذاری دارد. در استانداردهای کتاب های فارسی معمولا شماره صفحات را در پایین صفحه قرار میدهند و گاها بصورت سلیقه ای شماره گذاری را در بالای صفحه نیز قرار میدهند ولی موضوع مهم اینجاست که در کتابها و نوشتارهای فارسی شماره های فرد بایستی حتما در سمت چپ کتاب قرار گرفته باشد و شماره های زوج حتما در سمت راست آن لحاظ و درج شود.در بحث استانداردهای شماره گذاری در نظر داشته باشید که صفحات ابتدایی و آغازین کتاب مانند شناسنامه و فهرست و بسم الله یا برخی از موارد در صفحه ای که ناشران برای تبلیغ خود انتخاب میکنند اغلب بدون شماره گذاری است و شماره گذاری صفحات از همان فصل اول یا گاها صفحات پیشگفتار یا مقدمه آغاز میگردد. شماره گذاری ها باید کاملا یکدست، با فونت های مناسب با سبک طراحی و صفحه بندی کتاب و بدون هیچ گونه تداخل با متن اصلی انجام شود تا هم کاربردی و استاندارد باشد و هم در زیبایی صفحات کتاب یا مجلات اختلال ایجاد نکند
دیگر مقالات سایت آی پن را مطالعه کنید
استانداردهای هدر و فوتر کتاب بر اساس محتوا
هدر و فوتر کتاب یا نشریه، در صفحه ارایی و طراحی بخضی از طراحی است که فقط یک عنصر کاربردی یا محتوایی یا زیباسازی نیست و میتواند بخشی از هویت اصلی و معرفی کلی کتاب را ایفا کند. در کتاب های مختلف با محتواهای مختلفی که میشناسید و با آن سروکار داشتید، هدر ممکن است شامل عنوان فصل و یا حتی نام نویسنده و یا استفاده از لوگویی خاص برای معرفی کتاب یا مجلات مورد استفاده قرار بگیرد، و این در حالیست که در کتابهای ادبی مثلا طراحی کتاب شعر و یا بطور معمول کتاب های خوانشی که فقط محتوا نقش مهمی دارد ممکن است از این بخش صرف نظر شود یا با ظرافت بیشتری انجام شود. فوتر نیز معمولا محل شماره صفحات است، اما در برخی آثار ، میتواند حاوی یاداشت هایی پانویس یا ارجاعات و رفرنس باشد. این عناصر باید با سبک کلی کتاب کاملا هماهنگی ایجاد کند و هرگز توجه خواننده را از متن اصلی منحرف نکنند.
استانداردهای حاشیه های کتاب در چاپ تخصصی
استاندارد های حاشیه کتاب بخشی از ساختار زیبایی شماسی و عملکردی مهم در صفحه آرایی از سوی یک صفحه آرا برای صفحه بندی و خروجی آن یعنی چاپ کتاب و مراحلی است که در چاپ کتاب نسبت به اندازه های مختلف کتاب باید در نظر گرفته شود. در استانداردهای چاپ و چاپخانه کتاب، حاشیه داخلی ، حاشیه بیرونی، حاشیه هدر و فوتر هر کدام بر اساس نوع کتاب و اندازه ای هست که برای چاپ انواع محتوا انتخاب میشود و به روشت های چاپ دیجیتال یا سنتی بستگی دارد. حاشیه داخلی کتاب باید به اندازه هایی باشد که پس از جلد گیری و برش های چاپخانه یا در دوخت کتاب، متن یا قسمتی از کتاب محو یا غیر قابل خواندن نشود و حاشیه های مناسب را ا در نظر گرفتن اندازه کتاب و همچنین اندازه هایی که در چاپخانه از کتاب بریده میشود و برش میخورد در نظر داشته باشید. موضوع مهم دیگر که باید در خصوص حاشیه های کتاب در نظر داشت این است که علاوه بر زیبایی به خواننده اجازه نگهداری راحت از کتاب و یاداشت گذاری ها را بدهد که برخی از این استاندارد ها را در نرم افزار ورد در بخش لیوت میتونید در هر اندازه ای که انتخاب میکنید مشاهده کنید.
استاندارد ابعاد و فایل فنی جلد کتاب
رعایت استاندارد آماده‌سازی فایل کتاب برای جلد، نیازمند محاسبه‌ی دقیق عطف (Gutter) است. بنابراین، ضخامت کاغذ و تعداد صفحات باید در عرض کلی جلد لحاظ شود. علاوه بر این، تمام عناصر متنی و تصویری باید ۵ میلی‌متر از لبه‌ی برش فاصله داشته باشند. این ضوابط فنی صفحه آرایی، از بریده‌شدن متن در چاپ جلوگیری میکند. در نتیجه، فایل نهایی کاملاً منطبق با نیاز چاپخانه است. علاوه بر این اینکه یک کتاب باید در چه ابعاد و اندازه یا قطعی باشد را در مقاله ای که در خصوص استانداردهای اندازه و قطع های کتاب در چاپ و نشر را میتوانید با دقت مطالعه کنید و بصورت جاامع و کامل از ابعاد و اندازه هایی که برای کتاب خود نیاز دارید دقیق ترین مورد را بررسی و انتخاب کنید.
حاشیه استاندارد صفحه آرایی کتاب برای چاپ
تعیین حاشیه استاندارد صفحه آرایی کتاب برای چاپ، مهم‌ترین عامل در صحافی صحیح است. بنابراین، حاشیه‌ی داخلی (Gutter) باید حداقل ۲۰ تا ۲۵ میلی‌متر در نظر گرفته شود. که لازم بذکر است که حتما در نظر داشته باشید که این اندازه نسبت به اندازه صفحات یا همان قطع کتابی که انتخاب کرده اید صددرصد متغییر خواهد بود و اگر در داخل ورد آفیس قسمت منوی لیوت را ملاحظه کنید متوجه این حاشیه ها که در هر قطع و اندازه تغییر میکند خواهید شد. علاوه بر این، حاشیه‌ی بیرونی و بالایی باید فضای کافی برای انگشت خواننده فراهم کنند. رعایت این ضوابط فنی صفحه آرایی، از افتادن متن در عطف جلوگیری میکند. در نتیجه، مطالعه‌ی کتاب بسیار راحت‌تر خواهد بود.
اگر کارت را راه انداخت، لایک کن
در تمامی شبکه های اجتماعی با آی دی ذکر شده و شماره های تلفن ، تماس برقرار کنید و همین امروز کتابتان را آماده چاپ کنید